JCI Accreditation
For International Patients
444 5 888
Pilotlarda Kolesterol Yüksekliği

 

''Kolesterol yüksekliği pilotlarımızda zorunlu beslenme düzensizlikleri ve kısıtlı fiziksel aktivite şansızlıkları ile gelişen kolesterol yükseklikleri ve vücuda olan hayati etkileridir.''

Yüzlerce yolcunun sorumlulu- ğunu taşıyan pilotlarımızın emniyetli ve rahat bir uçuş gerçekleştirebilmeleri için beden ve ruh sağlığı tam anlamı ile kusursuz olmalıdır. Pilotlarımızın en önemli sağlık sorunlarından birisi kolesterol yüksekliği ve buna bağlı kalp hastalıkları riskidir. Uzun menzil uçan pilotların kokpitte uzun süre hareketsiz kalması ve gidilen bölgedeki farklı yemek kültürü ile kısa menzil fakat sık uçan pilotların uyku düzensizlikleri ve beslenme dengesizlikleri kolesterol yüksekliğinde önemli sebeplerden bazılarıdır. Koroner kalp hastalığı, dünyada her 3 ölümden 1’inin nedenidir. Türkiye’de başta gelen hastalık hali ve ölüm nedenidir. Her yıl 1.1 milyon kişi ilk myokard infarktüsü (Kalp Krizi,Mİ), 450 bin kişi tekrarlayan ve 500 bin kişi inme (felç) geçirmektedir. Bu yazımda ele alacağım konu pilotlarımızda zorunlu beslenme düzensizlikleri ve kısıtlı fiziksel aktivite şansızlıkları ile gelişen kolesterol yükseklikleri ve vü- cuda olan hayati etkileridir

Kolesterol nedir?


Kolesterol vücudumuzun bütün hücrelerinde bulunan bir maddedir. Kanda fazla miktarda bulunması zararlıdır. Yağ- lar vücutta serbest yağ asidi, kolesterol ve Kolesterol yüksekliği pilotlarımızda zorunlu beslenme düzensizlikleri ve kısıtlı fiziksel aktivite şansızlıkları ile gelişen kolesterol yükseklikleri ve vücuda olan hayati etkileridir. www.talpa.org / SAĞLIK trigliserid gibi çeşitli yapılarda bulunur. Kolesterol, yağ benzeri doğal bir madde olup vücutta karaciğerde yapılır. Dışarıdan hayvansal yiyeceklerle alınır. Bitkisel yiyeceklerde bulunmaz. Doymuş yağ içeren besinlerle beslenme sonucu oluşan kolesterol yüksekliğinin oluşturabileceği en önemli risk koroner kalp hastalığı sonucu oluşan kalp krizidir.

 

Kolesterol neden önemlidir?

Kişinin kolesterol düzeyi ne kadar yüksekse, kalp hastası olma ihtimali de o kadar yüksektir. Kolesterol kanda serbest olarak bulunabildiği gibi lipoproteinler ile de taşınır. Bu taşınma sırasında damar çeperinde birikmesi ile riskler ortaya çıkar. Özellikle koroner damarlarda birikmesi ile damar tıkanıklığına sonrasında ise kalp kasına giden kanın azalmasına ve dolayısı ile oksijenasyonun azalması- na ve kalp krizine neden olabilmektedir. Türkiye’de birinci sırada gelen ölüm nedeni kalp-damar hastalıklarıdır. Pilotlarımızın uzun ve sürekli uçuş görevi temposunda, aynı dikkat konsantrasyonu ile yeterli dinlenemeden çalışmaları, yoğun fiziksel ve ruhsal efor sarf etmeleri, süreç zarfında beslenme düzenlerinin olmaması ve hareketsizlikleri bu riskin onlar içinde göz ardı edilemeyeceğini göstermektedir. Ailede kolesterol yüksekliği ve kalp rahatsızlığı hikayesi olan pilotlarımızın ise konuya daha fazla önem vermesi gerekmektedir zira bu hastalık kalıtsal olarak da görülmektedir. Kan kolesterol düzeyleri kalıtsal ve çevresel faktörlerin etkisiyle oluşur. Kolesterol metabolizmasının çeşitli halkalarında doğuştan oluşabilen farklılıklar, kişilerde yağların kan düzeylerinin de farklı olmasına yol açar. Beslenme şekli, şişmanlık, sigara kullanılması ve fizik aktivite çevresel faktörler içinde en önemlileridir. Günlük besin tüketimindeki yağ miktarı ve bileşimi, kalıtsal özelliklere göre değişen oranda kan düzeyini belirler. Pilotlarımızın çalışma ortamlarından dolayı daha az fiziksel aktivitede bulunabilme şansızlıklarından ötürü ve öğünlerinin doymuş yağ oranı içeren besinlerden oluşması ile birlikte bu riskleri tam olarak taşımaktadırlar. Doymuş yağlar hayvansal kökenli yağlarda, tekli doymamış yağlar zeytinyağında, çoklu doymamış yağlar ise sıvı yağlarda ve doymamış yağ oranı yüksek margarinlerde bulunur. Diyetteki doymuş yağlar ve kolesterol kan kolesterol düzeyini artırır. En aterojenik lipoprotein olan LDL kolesterol, tedavide primer hedef olarak alınmaktadır. Hastanın LDL kolesterol hedefinin belirlenmesi için NCEP ATP III kılavuzunda 6 majör risk faktörü belirlenmiştir.

 

Hiperlipidemi tedavisi için majör risk faktörleri

Tablo 2. NCEP ATP III kılavuzuna göre lipid düzeylerinin sınıflandırılması:
 

LDL kolestrol (kötü) < 100  Optimal
  100-129 İstenen
  130-159  Sınırda yüksek
  160-189  Yüksek
  ≥ 190  Çok yüksek
Total kolestrol  < 200 İstenen
  200-239 Sınırda yüksek
  ≥ 240 Yüksek
Trigliserid < 150 İstenen
  150-199 Sınırda yüksek
  200-499 Yüksek
  ≥ 500 Çok yüksek
HDL kolestrol (iyi) < 40 Düşük
  ≥ 60 Yüksek (pozitif Bulgu)


 

Önleyici-Engelleyici Tedbirler:

Tedavi edici yaşam tarzı değişiklikleri içinde yer alan diyette, trans yağ asitleri de dahil olmak üzere doymuş yağların günlük kalorinin %7‘sini geçmemesini ve yemekle alınan günlük kolesterol miktarının 200 mg altnda tutulmasını önerilmektedir. Trans yağ asitleri, ticari kızartmalarda, unlu mamüllerde ve margarinlerde de kullanılan hidrojenize edilmiş bitkisel yağların içerisinde bulunur. Alkol hem trigliserid hem de HDL kolesterol düzeylerini artırır. Bu noktada hipertrigliseridemi ve karaciğer hastalığı gibi durumların göz önünde tutulması uygun olur. Bitkisel sterollerin günde 2 gramı geçmeyen miktarlarda alınması ile LDL kolesterolün %10 civarında düşürülebildiği gösterilmiştir. Soya fasulyesi en önemli örneklerindendir. Balık yağındaki omega-3 yağ asitlerinin yararlı etkileri vardır. İdeal kiloya inilmesi ve kilo alımını engelleyecek şekilde fiziksel aktivite ile günlük en az 200 kkal harcanması önemlidir. Haftada 4-6 kez 30-60 dk tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet ya da kişinin tıbbi kapasitesine göre koşu gibi aktivitelerin düzenli ve sürekli olarak yapılması önerilir. Bu aktivitelerin, kişi aktiviteye alıştık- ça şiddetinin artırılması uygun olacaktır. İşlenmiş et ürünleri az tüketilmeli, et üstünde ki yağ pişirmeden önce ayrılmalı, kırmızı et yerine beyaz et tercih edilmelidir. En faydalısı ise balık etidir. Karides ve kabuklu deniz hayvanlarının tüketimi kolesterolün yükselmesine neden olmaktadır. Tahıl, sebze ve meyve tüketimi artırılmalıdır. Bu besinler yağ bakımından fakir, vitamin ve posa bakımından zengindirler. Diyet ve yaşam değişiklikleri ile kolesterol seviyesinin düşürülmesi sağlanamaz ise ilaç tedavisi düşünülmeli ve hekime başvurulmalıdır. Tüm bu önleyici engelleyici tedbirler yanında sigara faktörü de ortadan kaldırılmalıdır. Sigara kolesterolün damar çeperine yerleşmesi ve damar sertleşmesine yardımcı olmaktadır. Sigara içmek ve şişmanlık iyi kolesterolü düşürürken düzenli egzersiz yükseltir. Sigara kullananlar bırakmak için profesyonel yardım mutlaka almalıdır. Zira sigaranın neden olduğu kalp hastalıkları yanında günümüzde sebep olduğu akciğer kanseri de sigarayı bırakmak için tartışılmayacak kadar ciddi bir sonuçtur. Sonuç olarak diğer meslek gruplarında meslek performansını çok az etkileyen sağlık sorunları pilotlarımızda uçuş sı- rasında büyüyerek telafisi zor sonuçlara neden olabilmektedir. Tüm pilotlarımız gibi genç pilotlarımızın da mesleklerinin başından itibaren periyodik muayenelerinde dikkat etmesi gereken ve ciddi sağlık problemlerine neden olabilen kolesterol yüksekliği ile birlikte diğer tüm sağlık sorunları için mutlaka uçuş hekimleri ile dirsek temasında olması önem arz etmektedir.

 

 

03.11.2015 tarihinde güncellenmiştir